بعد از بازپیرایی و ساماندهی یکی از قدیمی ترین میدان های پایتخت

روزهای آرام بهارستان رسید

رها ردایی

درست در دل شهر قرار دارد؛ شلوغ و پر رفت و آمد، ازدحام آدم و ماشین با هم، رفت و آمد اتوبوسها، ماشین های خطی، تاکسی های نارنجی، آدمهایی که بدون توجه به خط عابر از لابه لای ماشین ها عبور می‌کنند. جایی که موتورسیکلت‌ها رقیب شماره یک سایر وسایل مسافرکشی‌اند، اگر بخواهیم از میدان بهارستان سالها قبل بگویم؛ حال و روزش همین تصویری هرج و مرجی است که در این سه خط آمد. میدان این روزها حالش خوب است. لابه‌لای روزمرگی آدم هایی که از آن عبور می‌کنند، بی سر و صدا نفس می کشد.
میدان بهارستان یکی از قدیمی ترین میدان های پایتخت است که ازدحام خاکستری دود و انسان و ماشین را به خواب هم نمی دید. او به باغ های تر و تازه اش می بالید. میدانی که با حضور ساختمان قدیمی مجلس شورای اسلامی، روزگاری تصاویر زیادی از آدمهای سیاسی و فرهنگی داشت، مدتهاست همه این تصاویر را با خوش خیالی به رنگ خاکستری دود و آلودگی پیوند زده و پشت به پشت باغ های سرسبزی که لکه هایی از آن باغی مانده به خواب رفته است تا بتواند از دیوار بلند زمان و لایه های سرد سال ها بگذرد و بیاید تا امروز و نام خود را همچنان حفظ کند.
میدان این روزها حال بهتری دارد، رفت و آمد اتوبوس در آن کم شده، عبور مرور آدمها بیشتر، به لطف درخت و سبز و گل های تووی میدان، تصویر دور درخت های باغ قدیمی پیش رویش زنده شده؛ حال میدان قدیمی پایتخت این روزها خوب است.
باغی به نام «بهارستان»
نام بهارستان، نامی قدیمی است و نشانه ای از تهران قدیم را با خود یدک می کشد. این میدان تکه درشتی از تهران قدیم است. سر نخ را دنبال کنید در روزهایی که هنوز دارالخلافه ناصری تشکیل نشده بود، روزگاری که برج و باروهای دوره طهماسبی محدوده طهران را محصور کرده بود؛ در آن روزهایی که ناصرالدین شاه تازه بر اریکه سلطنت تکیه زده بود و میرزا تقی خان امیرکبیر به صدارت اعظمی منصوب شده بود، جوانی ۲۶ ساله، پسر ارشد نبی خان تبریزی به نام «حسین خان سپهسالار» منصب کارپردازی سفارت ایران در هند را به دست آورد. او به اتفاق برادر کوچکترش یحیی خان معتمدالملک تحت حمایت امیر کبیر به همراه اردوی سلطنتی ناصرالدین شاه که تازه به حکومت رسیده بود، از تبریز به طهران آمد.
سپهسالار زیر نظر میرزا تقی خان مشق دیوانی می کرد و توانست پس از چندی مدارج ترقی را پیموده و به عنوان یکی از تربیت یافتگان مکتب امیرکبیر، سالها بعد از مرگ میرزاتقی خان منصب صدارت را به دست آورد. حسین خان سپهسالار پس از ورود به طهران و در زمان تشکیل دارالخلافه، باغی در خارج از طهران خرید. باغی که در ضلع جنوبی باغ سلطنتی فتحعلی شاه قرار داشت. باغی به نام «بهارستان». حالا از نام سپسالار یک خیابان در حوالی میدان باقی ماند، خیابان که نه پیاده راه، با سنگفرشهای قدیمی که تداعی کننده حال و هوای آن روزگار است.
ساختمان مجلس شورای اسلامی
میدان بهارستان که در نیمه شرقی طهران آرمیده، روزهای آفتابی و تاریکی را دیده است. فریاد جشن و شادی و صدای گلوله‌های لیاخف را به یاد دارد. این میدان در حافظه طهران، روزهای گرم و سرد بسیاری را به یادگار گذاشته‌است. این باغ به مرور در شهر طهران واقع شد و دامنه دارالخلافه تا اطراف بهارستان کشیده شد. به واسطه حضور این باغ باشکوه و مجلل میدانی که در اطراف آن ساخته شده بود، بهارستان نام گرفت. در سال ۱۳۰۹ هجری شمسی این میدان بیش از پیش اهمیت یافت، مجلس ملی در کنار میدان پدید آمد و مساحتش تا ۱۶۰۰ متر گسترش یافت به مرور این عمارت که زمانی ملک شخصی سپهسالار بود چهره عوض کرد و میعادگاه مشروطه خواهان شد
پیش از این اتفاق و در اوج شکوه زمان صدارت حسین خان سپهسالار یکی دیگر از جلوه‌های شکوه این میدان رقم خورد. در ۱۲۹۶ هجری قمری بود که حسین خان سپهسالار، صدر اعظم ناصرالدین شاه دستور داد تا در حاشیه جنوبی باغ بهارستان مدرسه و مسجدی بنا کنند. در همین سال بود که احداث این دو بنا آغاز شد. پس از چند سال، بنای این ساختمان‌های تکمیل شد؛ دو ساختمان قدیمی که این روزها در گوشه میدان و درشب، زیر نور فلورانس و رفت و آمد ماشین ها خودنمایی می کند و میدرخشد.
وقتی بهارستان، بهارستان شد
به تدریج این باغ، جزو املاک دولتی شناخته شد و پس از انقلاب مشروطه آن را برای تاسیس مجلس ملی اختصاص دادند. این میدان و محوطه آن به دلیل آنکه زمانی طولانی تحت مالکیت میرزاحسین خان سپهسالار بود به بهارستان معروف شد و از همان سالها تا امروز پیش آمد.
حافظه یک میدان چهره غمگین اتفاقات تلخ تاریخی است که در محوطه آن رخداده است؛ صدای توپ‌های لیاخوف روسی و هیاهوی شادی مشروطه خواهان در جشن مشروطیت. هیچ کدام از این موضوعات در ذهن بهارستان گم نمی‌شود؛ وقتی میدان پر از ساختمان‌هایی است که ایستاده و پر افتخار، اتفاقات را به رخ می‌کشد. حتی امروز این میدان صدای انبوه خودروها را که شیون کنان از کنارش می گذرند از خاطر نخواهد زدود. این میدان اگرچه سردی ها و گرمی های بسیاری چشیده، اما همچنان استوار و محکم ایستاده است.
میدان بهارستان حالا آرام است؛ با خاطره ای در ذهن و زبانی خاموش با ساختمان‌هایی که رنگ دود از آنها گرفته‌شده و با جابه جایی ماشین ها آرامتر است. نورهایی که در شب رهگذران را متوجه ساختمان هایی می‌کند که روزگاری به حاشیه رفته بودند و درهای تاریخی را به آنها باز کرده است تا یادشان باشد، این میدان روزگاری مرکزی‌ترین میدان شهر بود، آبستن اتفاق های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی. میدان بهارستان این روزها آرام است.
بازپیرایی جز به جز
پایان بهسازی فضای میانی میدان بهارستان موضوعی است که باید در مورد آن جز به جز حرف زد . میدان بهارستان‌ به‌عنوان یک میدان تاریخی با بازطراحی حوض و فواره ایرانی و چیدمان نشیمن با مفهوم دعوت به انتظار و نظاره خانه ملت (مجلس) به بهره‌برداری رسید. از مجموع 18بنای حلقه میدان بهارستان عملیات بهسازی و مرمت نمای 16بنا به اتمام رسید. در واقع آرام‌سازی در جداره‌های میدان بهارستان، اطراف مجسمه شهید مدرس و باغچه‌های میانی میدان، در جداره‌های اطراف میدان حذف زوائد صورت گرفت. همچنین تمامی تابلوها و سردر مغازه‌ها و کرکره‌های داخل میدان ساماندهی شد.
در حقیقت باید گفت مفهوم بنیادینی که در برنامه‌ریزی عملیات این پروژه مدنظر قرار گرفته است توجه بخشیدن و دعوت به نظاره خانه ملت (مجلس شورای اسلامی) است. بعد از اتمام ساماندهی خیابان جمالزاده تا چهارراه ولیعصر، با توجه به تجربیات به‌دست آمده و نتایج کار و استقبال مردم، و همچنین تأکید شهردار تهران درخصوص توجه به بافت تاریخی ساماندهی و بازپیرایی اطراف میدان بهارستان را شروع کردیم و این محور از میدان بهارستان تا چهارراه سیروس نیز مورد توجه قرار گرفت.
از سوی دیگر با توجه به اهمیت ساختمان مجلس در این میدان؛ اسامی نمایندگان مجلس در دو دوره‌ مهم و تاریخی را در قالب یک هنر شهری، خوشنویسی و حکاکی کرده و در این میدان قرار داده ایم؛ کاری که به‌مناسبت گشایش دهمین دوره مجلس شورای اسلامی انجام شد.
در این هنر شهری، اسامی نمایندگان نخستین مجلس شورای ملی مشروطیت (سال1284) و نخستین نمایندگان مجلس شورای اسلامی جمهوری اسلامی (سال1358) بر جداره حوض ایرانی میدان بهارستان خوشنویسی و حک ‌شد.
میدان بهارستان البته پیش‌تر شاهد اتفاقات دیگری هم بود. ازجمله نورپردازی ساختمان قدیمی مجلس شورای اسلامی به مناسبت ایام دهه فجر و همچنین استفاده از خوشنویسی به‌عنوان نرده ساختمانی در طرح جداره‌های میدان.

فراخوان صفحات داخلی

معرفی کتاب

  • کتاب روان شناسی تبلیغات تجاری حاصل سال ها تجربه ی ساترلند در حوزه ی تبلیغات تجاری است. این کتاب، رمز و راز تأثیرات تبلیغات را می گشاید و برخی از ساز و کارهای روان شناختی…
معرفی کتاب و انتشارات سازمانی

آینه رسانه ها

آینه رسانه ها

نگارخانه