ضرورت هنر محیطی در شهر/ا.نادعلیان

مقدمه ای بر جشنواره هنرهای محیطی تهران

هنرمندان همیشه سعی دارند قلمرو های جدیدی را تجربه نمایند، افق های جدیدی را نشان دهند و روش های بیانی جدیدی را ارائه دهند. این اقتضای هنر است.

از سویی دیگر پیشرفت فن آوری و تحول جوامع و انتظار مخاطب رویکردهای جدیدی را اقتضا می نماید. هنرمند امروز نیازمند رسانه روش ها و ایجاد محیطی است که نیاز مخاطب امروزی را فراهم نماید. در یک گستره جهانی این ضرورت و پاسخ به آن به وضوح دیده می شود.

در ایران نیز این ضرورت احساس شده است و در چند سال گذشته آثار متعددی به صورت چیدمان های محیطی در تهران و دیگر شهرهای ایران اجرا شده اند. معمولا این آثار برای همیشه نمی مانند و حامیان آن بنا بر ضرورت سعی می کنند که هنرمندانی را حمایت نمایند که بستر های غیر متعارفی را برای کارشان انتخاب می نمایند.

با این وجود قلمرو بسیار گسترده ای در حوزه هنر محیطی وجود دارد که برای جامعه ما نوع آن ناشناخته است.

ضرورت هنرهای محیطی فقط به خلاقیت هنری و وجه نیاز جوامع خلاصه نمی شود. امروزه بحران محیط زیست هم در هر دهکده ای دیده می شود و نیز مشکلی است که دهکده جهانی با آن روبرو است. از اینرو در دنیایی که ما زندگی می کنیم توجه به محیط با رویکردی زیست محیطی، زیباشناسی و یا منظر شهری روز به روز بیشتر می شود.

شتاب چشمگیر هنر محیطی و پیشرفت¬ آن در عصر حاضر و توسعـۀ آن بوسیله رسانه¬ها و فضاهای ارتباطی زمینه¬های افزایش کمی و کیفی ارائۀ آثار و فعالیت¬های هنری را فراهم کرده است. همچنین گسترش و تنوع هنرهای محیطی در دهه¬های گذشته و استفاده از قابلیت¬ها و امکانات ارائه و بیان هنری در این فضاها برای اهداف مختلف ارتباطی و اطلاع¬رسانی، علمی، فرهنگی، آموزشی، پژوهشی، تجاری و تبلیغی، خدماتی و تفریحی و ...، توجه به این حوزۀ میان¬رشته¬ای را برای حیات اجتماعی هر جامعه ضروری می¬سازد.

امروزه محیط به تدریج تبدیل به بستری شده است که بسیاری از آثار هنری در آن تولید و در حوزۀ بسیار وسیعی ارائه می‌شوند. اگرچه هنر در محیط و هنرهای زیر شاخه وابسته به آن مسائل و چالش¬های خاص خود را دارا هستند. اما در حال حاضر ضرورت و کارآیی آنها غیر قابل انکار است.

هنر محیطی دریچه¬ای است که بواسطه آن می توان هنر ، فرهنگ و شرایط محیط زیست را دید. این هنر بواسطه رسانه ها می تواند در بستری به¬وسعت جهان ارائه شود. فارغ از اینکه مخاطبان در چه جغرافیای زمانی و مکانی باشند. این هنر همچنین واسطه ای است برای تعامل بین انسان و محیطی که او در آن زندگی می کند.

به نظر می¬رسد در آیندۀ نزدیک با رشد فزاینده آلودگی محیط زیست و آلودگی تصویری در شهرها توجه جدی برای به کارگیری هنر به¬ویژۀ هنر محیطی ضروری می باشد. براین اساس برگزاری نمایشگاه ها و همایش ها و در کنار آن آموزش تخصصی و تربیت متخصصین آشنا با مسائل هنرهای جدید و مسائل محیط زیست و منظر شهری، متناسب با فرهنگ بومی و شرایط اجتماعی کشور ضروری است. در این راستا به منظور تحقق اهداف فرهنگی، آموزشی و کاربردی برگزاره جشنواره هنر محیطی ضروری می باشد.

 

هنر محیطی امروزه برای خود زیرشاخه‌های زیادی دارد و در پیوند با نقاشی و مجسمه‌سازی به بیان متفاوت خود رسیده است.

بسیاری از آثار با رویکرد منطبق با محیط می توانند برای مدت زمان طولانی در محیط شهری یا پارک ها باقی بمانند.

آثار بسیاری در محیط های پر رفت و آمد شهری (مانند پارک ها و محیط های شهری ) نیز به اجرا در می آیند. این آثار از سوئی به زیبا سازی فضای شهری کمک می کنند و از سوی دیگر ممکن است پرسش زیست محیطی و راه حل هائی را ارائه دهند. اینگونه آثار الزاما مانا نیستند. در شهرهای بزرگ دنیا حضور همیشگی یک مجسمه و یا یادمان ممکن است نکراری باشد و دیگر دیده نشود. ار اینرو هنر محیطی بینندگان را که اغلب مردم هستند غافلگیر می نماید.

هنر بازیافت به مثابه یکی از گرایش‌های هنر محیطی میتواند به هنری ارجاع داده شود که در آن از زباله و پسماندهای شهری استفاده می شود. در این هنر، آثار هنری از مواد بی‌ارزش ساخته میشود.

در مواردی مرز بین هنر محیطی و منظر شهری کمرنگ می شود. کاشت درخت به روش خاص که دارای رویکردی زیبائی شناسانه است و یا ایجاد سازه های انتزاعی اغلب در محیطی های شهری دیده می شود.

چیدمان ها در محیط طبیعی، شهری و نگارخانه ها ارائه شده اند. آثاری که در محیط های طبیعی به اجرا در می آیند اغلب بوسیله عکس و مسنتداتشان باقی می ماند و در گستره وسیعی به نمایش در می آیند. به نمایش گذاشتن مستندات آثاری که در طبیعت اجرا شده اند می تواند در جامعه نشاط ایجاد نماید و مخاطب خود را در آن محیط احساس نماید.

از سوی دیگر هنر محیطی در محیط های دور افتاده اغلب بواسطه رسانه های متنوعی همچون عکاسی و تصویربرداری ثبت و ارائه می‌شود. گاهی مستندات تصویری تدوین و به صورت چند رسانه ای و یا هنر ویدئو به نمایش در خواهد آمد. نباید از نظر دور داشت که امروزه فضای مجازی و رسانه ای بخشی از محیط هستند که ما در آن زندگی می کنیم و مستندات هنری میرا ممکن است به اندازه یک مجسمه در خاطره جمعی باقی بماند.

 

تبلیغات فرهنگی

بنر لینک کتابخانه

نگارخانه