بزرگ‌ترین پلازای فرهنگ و هنر تهران

تبلور هنر معماری، موسیقی و تئاتر در پهنه فرهنگ و هنر رودکی / رستاخیز تاریخ هنر تهران در پهنه رودکی

هر چند در اواخر دهه 70 مطالعاتی در خصوص تبدیل خیابان شهریار به یک مسیر پیاده‌راه و حلقه ارتباطی بین مراکز اجرای دو هنر تئاتر و موسیقی تنها هدفی بود که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به دنبال آن بود، اما بعد از گذشت 20 سال از انجام نخستین مطالعات در خصوص ایجاد گذر فرهنگ و هنر رودکی زمانی که با ورود کمیسیون اجتماعی و فرهنگی شورای اسلامی شهر تهران به این موضوع یکبار دیگر این طرح در مدار توجه مسئولان و متولیان قرار گرفت؛ این بار پیشنهاد داشتن نگاه و چشم‌اندازی فراتر از سوی سازمان زیباسازی شهر تهران به‌عنوان مجری طرح مطرح شد، مبنی بر اینکه می‌توان نگاهی بیشتراز یک گذر فرهنگی به این محدوده داشت و با توجه به قرار گرفتن بناهای واجد ارزش تاریخی و معماری می‌توان این محدوده را به پهنه فرهنگ و هنر رودکی تبدیل کرد. با برزین ضرغامی مدیرعامل سازمان زیباسازی شهر تهران دلایل تأخیر در اجرای بزرگ‌ترین پروژه فرهنگی پایتخت و چشم‌انداز و اهداف آن گفت‌وگو کرده‌ایم.
 

ابتدا توضیح دهید که چرا این طرح «رودکی» نامیده شد.
نامگذاری این پهنه به نام رودکی در مطالعات اولیه دیده می‌شود و به نظر می‌رسد که دلیل نامگذاری این محدوده به نام پهنه فرهنگ و هنر رودکی به دلیل قرار گرفتن این بخش از محدوده منطقه 11 در محله رودکی است که در مطالعات بعدی نیز برای نامگذاری از عنوان «رودکی» استفاده شده است. برآوردهای مدیرعامل سازمان زیباسازی شهر تهران حکایت از آن دارد که مطالعات اولیه‌ای که در مورد گذر فرهنگی و هنری رودکی انجام شده است، به این نکته تأکید دارد که تئاتر شهر به‌عنوان مرکز هنر نمایش تهران و تالار وحدت به‌عنوان قطب موسیقی پایتخت اتصال معناداری با یکدیگر داشته باشند. به همین دلیل، این محدوده تبدیل به یک فضای فرهنگی با رنگ و بوی دو هنر تئاتر و موسیقی می‌شود که به‌عنوان پهنه رودکی معروف می‌شود.
به مطالعات گذشته اشاره کردید. مطالعات مزبور از سوی چه نهادی انجام شده بود؟
بررسی‌ها نشان می‌دهد که از اواخر دهه 70 مطالعات مربوط به پهنه رودکی ابتدا از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با موضوع پیاده‌راه شدن خیابان شهریار به‌عنوان معبر اتصال‌دهنده بین تالار وحدت، تالار فرهنگ و تئاتر شهر انجام شده است. در واقع، می‌توان گفت بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و همچنین دوران دفاع مقدس، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به‌عنوان متولی فرهنگ و هنر کشور تصمیم گرفت درباره موضوع ایجاد ارتباط معنادار بین دو قطب فرهنگ و هنر پایتخت یعنی تالار وحدت و تئاتر شهر به موضوعی قابل توجه پرداخته و حتی این طرح را در جلسات شورای مشورتی آن زمان مطرح کرده است.
فقط وزارت فرهنگ و ارشاد وارد موضوع شده بود؟
به غیر از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مطالعات دیگری نیز توسط سازمان میراث فرهنگی، معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران، معاونت اجتماعی و فرهنگی شهرداری، مرکز مطالعات، شهرداری منطقه 11 و در نهایت نیز مطالعاتی در خصوص تدوین طرح جامع فضاهای فرهنگی شهر تهران در سال‌های اخیر انجام شده است به گونه‌ای که در طرح جامع فضاهای فرهنگی شهر تهران پهنه رودکی به‌عنوان پهنه فرهنگ و هنر شهر تهران نشان داده شده است.
از سال 82 به بعد مطالعات دیگری نیز از سوی سازمان‌های مختلف برای ایجاد پهنه رودکی انجام می‌شود. یکی دیگر از مطالعات جامعی که در این خصوص وجود دارد، توسط شرکت توسعه فضاهای فرهنگی شهرداری تهران تهیه شده است. این مطالعات تحت عنوان طرح جامع فضاهای فرهنگی شهر تهران تدوین شده که پهنه رودکی به‌عنوان یکی از 12 طرح قابل اجرا در تهران تحت عنوان محدوده‌های فرهنگی شناسایی شده است.
چرا این مطالعات که به نظر جامع می‌رسند، منجر به اجرای این طرح نشد؟
هرچند اجرای پروژه گذر فرهنگ و هنر رودکی در طول سال‌های اخیر دارای یک ردیف بودجه مشخص در قانون بودجه شهرداری تهران بوده است، اما هیچ‌وقت فرصتی برای اجرای این طرح از سوی مدیریت شهری فراهم نشد. تا سال 94 در برنامه‌های شهرداری تهران ردیف بودجه‌ای تحت عنوان اجرای پیاده‌راه شهریار هم در بخش مطالعه و هم در بخش اجرا دیده می‌شد، اما در طول دو دهه اخیر هیچ‌گاه این طرح از سوی شهرداری تهران اجرایی نشد تا اینکه در سال جاری با ورود کمیسیون اجتماعی و فرهنگی شورای‌شهر به اجرای طرح پهنه فرهنگی مسئولیت کامل این پروژه به سازمان زیبا‌سازی شهر تهران واگذار شد.
به زبان ساده، این طرح فرهنگی بزرگ در دو دهه گذشته متولی نداشته است.
به رغم اینکه از اواخر دهه 70 اجرای طرح گذرگاه فرهنگ و هنر رودکی در دستور کار دولت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار گرفته بود اما در طول دو دهه اخیر هیچ‌گاه فرصت اجرایی شدن پیدا نکرد، اما صرف‌نظر از این موضوع، شاید بتوان گفت یکی از دلایل مهم در اجرا نشدن این طرح فرهنگی و هنری این بود که برخی از دولت‌های گذشته صرفاً نگاه فرهنگی به این مسئله داشتند و به‌عنوان متولی اجرای آن ورود کامل نکرده بودند و برخی دولت‌ها نیز اجرای این طرح برای آنها در اولویت قرار نداشت. همچنین نبود ارتباط درست و معنا‌دار بین دولت و شهرداری در دوره‌های گذشته نیز یکی از موانعی بوده است که می‌توان از آن به‌عنوان یکی از موانع اصلی اجرای این پروژه نام برد.
اکنون دقیقاً قرار است چه اتفاقی در این محدوده بیفتد؟
طبق برنامه‌ریزی‌هایی که سازمان زیباسازی به‌عنوان مجری اجرای پروژه پهنه رودکی انجام داده است، قرار است تا این محدوده به بزرگ‌ترین پلازای فرهنگ و هنر تهران تبدیل شود. گام اول این سناریو تبدیل محدوده تالار وحدت، تالار رودکی، تالار فرهنگ و همچنین تئاتر شهر به بزرگ‌ترین پلازای فرهنگ و هنر شهر تهران است. بررسی‌های ما نشان داد که با انجام اقدامات عملیاتی می‌توان این محدوده را به قطب بزرگ فرهنگ و هنر تهران و حتی کشور تبدیل کرد.
وجود مراکزی مانند تالار رودکی، تالار وحدت، تالار فرهنگ، تئاتر شهر، بوستان ارفع، مجموعه ورزشی شهید حیدرنیا و بناهای تاریخی فاخر، تبدیل پهنه رودکی به قطب هنر و فرهنگ شهرتهران را امکان‌پذیر می‌کند و می‌تواند به‌عنوان یکی از قطب‌های گردشگری با موضوع هنر موسیقی و تئاتر باشد.

تبلیغات فرهنگی

معرفی کتاب

معرفی کتاب و انتشارات سازمانی

آمار و اطلاعات

نگارخانه