در جست وجوی شکوه ازدست رفته

پرونده ای درباره سه عمارت تاریخی که موزه هایی دیدنی شدند
خانه های تاریخی، دروازه های ورود به گذشته اند. قدم به قدم و آجر به آجرشان یاد و خاطره دلنشینی را زنده میکند؛ داستان ناتمام هنرمندی، صنعتگری، تاجری یا شهروندی که روزی در خانه نفس کشیده و رد نگاهش روی دیوارهای عمارت مانده. نگهداری از این خانه های تاریخی، حفاظت از این خاطره هاست؛ از تاریخی که رفته و میراثی که جا مانده.
چلچراغ اینبار در مسیر پایتخت گردی خود به سه خانه رویایی سر زده که روزی عمارتی تاریخی بوده و حالا موزه شده؛ موزه استاد علی اکبرخان صنعتی، موزه خوشنویسی و موزه گرافیک ایران. با ما در این مسیر کوتاه همسفر شوید.

سه خانه تاریخی پایتخت در یک نگاه
عمارت ارباب هرمز (موزه گرافیک)
تاریخ ثبت در فهرست آثار ملی 16 اسفند 1384
پروژه مرمت و احیا
پس از بررسی های انجام شده بر وضع موجود بنا و توجه به اهمیت تاریخی و فرهنگی این بنا، امکان انجام عملیات استحکام بخشی این عمارت علاوه بر مرمت آن مورد بررسی قرار گرفت. پروژه مرمت و احیای عمارت ارباب هرمز در تاریخ پانزدهم اسفند سال 90 توسط سازمان زیباسازی شهر تهران تحت نظارت معاونت فنی سازمان در محل پارک پلیس تهران آغاز به کار کرد.
تاریخ افتتاح موزه گرافیک ایران
۲۸ دی ماه ۱۳۹۳
فعالیتهای موزه
جمع آوری، نگهداری و نمایش آثار هنرمندان پیشکسوت گرافیک ایران نظیر محمود جوادیپور، مرتضی ممیز، قباد شیوا، فرشید مثقالی، ابراهیم حقیقی و...، بخش های کتابخانه، کلاسهای آموزشی، موزه داری مرمت، فروشگاه کتاب و صنایع دستی
لوکیشن فیلم و سریالها
این عمارت لوکیشن فیلمبرداری بسیاری از فیلمها و سریالها از جمله سریال «باغ گیلاس» در دهه ۷۰ بوده است.
مکان
عمارت ارباب هرمز باغ اناری تهرانپارس به عنوان یکی از بی نظیرترین آثار قاجاری با تزیینات منحصربه فرد و اعیانی در خیابان استخر تهرانپارس و بوستان پلیس قرار گرفته است.
ویژگیهای عمارت
این عمارت قاجاری در دو طبقه در بخش میانی باغ اناری قرار گرفته است که شامل یک تالار مجلل در طبقه نخست با هشت پایه ستون و سرستونهای کرنتی و سقف گچ بری شده با طرح های زیبای هنر ایرانی است. تزیینات چوبی و گچ بری های رنگ شده در طبقه دوم این عمارت نیز به همراه اتاقهای مجلل با معماری قاجاری جلوه ویژه ای به این بنای تاریخی زرتشتی داده است.
عمارت فعلی معروف به ارباب هرمز به سبک ترکیبی از معماری سنتی با معماری غربی در دو طبقه به همراه زیرزمینی کوچک در ابتدا در باغی به وسعت یک میلیون مترمربع بنا شده بود که در حال حاضر ۴۲ هزار مترمربع از آن باقی مانده است.
عملیات انجام شده در پروژه مرمت و احیا
اجرای المانهای عمودی و افقی ناودانی در دیوارها
عملیات استحکام بخشی در دیوارهای بازسازی شده و المان گذاری با ترازهای افقی و عمودی میلگرد
عملیات استحکام بخشی در دیوارهای بازسازی شده و المان گذاری شده با ستونهای ناودانی و میلگرد
نصب ستونهای بالکن جنوبی
عملیات استحکام بخشی تیرهای چوبی
عملیات استحکام بخشی سقفهای سازهای با دهانه کوچک و متوسط و بزرگ
عملیات تزریق ملات در دیوارها
خانه فولادوند (موزه خوشنویسی)
مساحت
800 مترمربع
مکان
خیابان انقلاب، ابتدای خیابان شریعتی، نرسیده به خیابان حقوقی بن بست فولادوند
ویژگیهای عمارت
خانه در میان حیاطی نه چندان بزرگ با دو اشکوب و یک زیرزمین بنا شده. خانه از چهار جهت آزاد است و در بالای محور شمال جنوب حیاط قرار دارد و اسکلت آجری و سقف های تیرآهن، نمای آجری و در و پنجره ها و تابش بندهای چوبی بسیار زیبا و پلکانی زیبا و منحصربه فرد در دل خود جا داده است. همچنین ایوانی ستوندار در جنوب دارد با ورودی مازه داری (نیم دایره) در غرب.
هم جواری های بنا
در این محل چندین بنای تاریخی در همسایگی خانه فولادوند وجود دارند که یکی از آنها خانه شهریار عدل است که در شمال خانه فولادوند قرار گرفته است.
لوکیشن فیلم و سریالها
از این بنا به عنوان لوکیشن در چند فیلم استفاده شده. از میان آنها میتوان سریال «یک تکه زمین» با بازی داریوش ارجمند و سریال «روزهای انقلاب» را نام برد.
تاریخ افتتاح موزه خوشنویسی
مرداد ماه سال ۱۳۹۶
فعالیتهای موزه
نگهداری از صدها اثر خوشنویسی نفیس و ارزشمند و نمایش آنها. آثار به نمایش درآمده در این موزه حدود ۲۰۰ اثر شامل قطعات خوشنویسی، نسخ خطی، مرقع، طومار، قلمدان، قلمتراش و دیگر ادوات خوشنویسی و نیز مهر و انگشتری و ظروف منقش است که به خطوط کوفی، نسخ، ثلث، ریحان، رقاع، تعلیق، نستعلیق و شکسته نستعلیق نوشته شده اند.
این آثار متعلق به قرن سوم و چهارم تا دوره قاجار و اوایل پهلوی است و شامل آثاری از استادان نامدار، گمنام و ناشناخته خوشنویسی است.
پروژه مرمت و احیا
در بهمن ماه 1395 دو پیمانکار مجزا برای پروژه مرمت و گسترش عمارت از طریق مناقصه انتخاب شدند. مقرر شد که یک شرکت مرمت ساختمان اصلی و بازسازی محوطه را به عهده بگیرد و شرکت دیگری احداث دو بنای جدید را انجام دهد. کارفرمای این پروژه، سازمان زیباسازی شهر تهران است. عملیات انجام شده در پروژه مرمت و احیا
عملیات اجرایی پروژه، به ترتیب شامل تخریب، مرمت، نوسازی، نازک کاری و محوطه سازی بناهای این عمارت و شامل مراحل زیر بود:
تخریب و جمع آوری همه الحاقات و پاکسازی محوطه حیاط و داخل ساختمان
جمع آوری و تخریب حوض الحاقی و اصلی حیاط
جمع آوری کفسازی فرسوده همه طبقات
استحکام بخشی دیوارهای فرسوده
مرمت پلکان ایوان جنوبی و ورودی غربی
حفر و ساخت کانالهای ناکش داخلی و خارجی
تخریب و حذف بخشهایی از دیوارهای موجود زیرزمین برای سالن جلسات و اجتماع عمومی
تخریب و بازسازی ایوان جنوبی
کفسازی و موزاییک
مرمت و بازسازی درها، پنجره ها و تابش بندهای فرسوده
مرمت همه بخش های نما

موزه علی اکبرخان صنعتی
سال تاسیس
این موزه در سال ۱۳۲۵ تاسیس شد و در حال حاضر به جمعیت هلال احمر ایران تعلق دارد.
مکان
ضلع شمال غربی میدان امام خمینی(ره)
ویژگیهای عمارت
ساختمان موزه صنعتی از ساختمانهای باقیمانده عصر قاجار است. ساختمان در دو طبقه ساخته شده و طبقه یکم با تالاری بزرگ که در ورودی آن در جنوب شرقی عمارت است، دو در دیگر نیز برای موزه وجود دارد که یکی در جنوب غربی عمارت و دیگری در خیابان فردوسی است. در فردوسی به نیم طبقه دوم راه دارد، در طبقه اول دستشویی، آشپزخانه و انبار قرار دارد و در شمال غربی موزه صنعتی یک حیاط کوچک قرار دارد. ورودی ها و پنجره ها به صورت نعل اسبی است و ستونها با گچ بری قاشقی مزین شده و سرستونها نیز با گچ بری های زیبا آذین بندی شده اند. ازاره های سنگی به بلندای یک و نیم متری پیرامون موزه صنعتی را در بر گرفته و نما با آجرکاری و کاشی های هفت رنگ معرق تزیین شده است.
بخشهای موزه
علی اکبر صنعتی نزدیک به شش هزار تابلو و بیش از هزار پیکره و تندیس گچی، سنگی و برنزی از شخصیت های علمی و ادبی ایران و تیپهای گوناگون اجتماعی آفرید که شماری از آنها در موزه استاد صنعتی نگهداری میشود. این موزه دارای سالن تئاتر، شهر فرنگ، نمایشگاه تک چهره ها و موزه مردم شناسی است.
پروژه مرمت و احیا
مرمت این موزه در دو بخش صورت گرفت که یک بخش آن مربوط به ساختمان و یک بخش مربوط به خود آثار هنری و مجسمه هایی بود که در این محل و در سالهای حیات علی اکبر صنعتی به دست خود این هنرمند ساخته و نصب شده است. کارفرمای این پروژه، سازمان زیباسازی شهر تهران است.
عملیات انجام شده در پروژه مرمت و احیا:
بهبود توان باربری بنا
استحکام بخشی سازه
نورپردازی
کفسازی طبقه همکف
پوشش سقف طبقات
اجرای قوسهای طبقه اول
آجرچینی و ترمیم آجرهای آسیب دیده
مرمت مجسمه ها، بازشوها، تزیینات سنگی، ستونها و تزیینات گچبری و تزیینات کاشی کاری
بازسازی فضای داخلی کافی شاپ، نمای حیاط داخلی و نمای کافی شاپ و بام کافی شاپ، پله دسترسی طبقات
ایجاد بخشهای مورد نیاز آسانسور

تبلیغات فرهنگی

معرفی کتاب

  • تهیه و تالیف: سازمان زیباسازی شهر تهران ناظر: معاونت برنامه ریزی و توسعه منظور از فضای سبز شهری در واقع نوعی از سطوح کاربری زمین شهری با پوشش گیاهی انسان ساخت است که دارای بازدهی…
معرفی کتاب و انتشارات سازمانی

بنر لینک کتابخانه

نگارخانه