گزارش نشریه چلچراغ از یکی از قدیمی‌ترین میادین تهران

میدان مشق در یک نگاه

مکان
از جنوب به خیابان امام خمینی، از شرق به خیابان فردوسی، از غرب به خیابان سی تیر و از شمال به خیابان سرهنگ سخایی
معمار تجدید بنا
میرزا محمدحسن خان سپهسالار
زمان احداث
این میدان در دوران فتحعلی شاه قاجار در سالهای 1212 تا 125 قمری احداث شده، اما سال دقیق ساخت آن مشخص نیست. میدان مشق در دوره ناصرالدین شاه قاجار چندین بار توسعه و تجدید بنا یافت.
تاریخ ثبت در فهرست آثار ملی ایران
12 مهر 1377 با شماره ثبت 2130
ساختمانهای دولتی احداث شده در محدوده میدان مشق
ساختمان پست ایران
ساختمان شرکت نفت ایران و انگلیس
داروخانه سپه یا دواخانه شبانه سپه
هنرستان بانوان
اداره تشکیلات نظمیه یا کاخ شهربانی
موزه ملی ایران یا موزه ایران باستان و کتابخانه ملی ایران
اداره ثبت اسناد و املاک
وزارت امور خارجه
باشگاه افسران
ویژگیهای معماری
در سال 1278 قمری این محل به صورت میدانی مربع شکل با فضایی گسترده و باز درآمده و دیوارهای مشتمل بر طاق نماهای آجری گرداگرد ایجاد شد. در سالهای بعد بنایی به شیوه معماری روسی در این محل احداث شد که مرکز قزاقخانه بود.
رویدادها و کاربردهای میدان مشق
برگزاری تمرینهای نظامی
به دار آویختن میرزا رضای کرمانی، قاتل ناصرالدین شاه
محل بازاریابی و فروش دوچرخه
محل هوا کردن اولین بالن و فرود نخستین هواپیما
اجرای مراسم روضه خوانی و حرکت دستهای عزاداران
برگزاری مسابقات ورزشی از جمله اسب دوانی و خردوانی و دویدن
مراسم جشن و آتش بازی به هنگام اعیاد
شلیک توپ افطار و سحر در ایام ماه رمضان
ساختمانهای الحاقی به میدان مشق
توسعه عمارت قزاقخانه و احداث ساختمانهای مربوط به ستاد ارتش و چند مجموعه اداری و تشریفاتی-سالهای 1307 تا 1314
مجموعه کتابخانه و موزه ملی ملک- افتتاح در سال 1375
پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار فرهنگی-تاریخی- افتتاح در سال 1384
ویژگیهای عمارت قزاقخانه
عمارتی دوطبقه که در قسمت میانی به عمارت سه طبقه ای با سقف کلاه فرنگی تبدیل میشد. بخش سه طبقه میانی ایوانهای مطبقی بر روی هم داشت. ستونها در طبقه همکف و طبقات مربوط به ایوانها سرستونهای کرنتی داشت. ایوانها محل استقرار صاحب منصبان بود که برای بازدید نمایش مراسم نظامی دعوت میشدند.
ارتقای کیفی میدان مشق
در مرداد ماه سال 1392 تفاهم نامهای بین وزارت امور خارجه و شهرداری تهران در جهت ارتقای کیفی میدان مشق منعقد شد. میدان مشق به عنوان یک «فضای شهری» مکانی مناسب برای فعالیتهای فرهنگی قابل تسری در فضاهای شهری تهران شناخته شد؛ هدفی که قرار است بر اساس مصوبه هیئت وزیران در سال 1383 در خصوص میدان مشق و ایجاد بزرگترین موزه آسیا و یکی از پنج موزه بزرگ جهان و طرح جامع پیاده راهها، طی برنامه ای گام به گام، انعطاف پذیر و مشارکتی محقق شود.
اهداف طرح ارتقای کیفی میدان مشق
توسعه فرهنگی مرکز تاریخی تهران و نمایش فرهنگ ایرانی و اسلامی کشور
ارتقای جایگاه میدان مشق به یک مکان رویداد کلان فرهنگی- اجتماعی به نحوی که فضای شهری میدان مشق در اختیار کل شهر قرار گیرد و این فضا به گردشگرپذیرترین منطقه در پایتخت بدل شود.
اقدامات مرمتی انجام شده در میدان مشق توسط سازمان زیباسازی شهر تهران
آراسته سازی فضای میدان مشق شامل کفسازی، نورپردازی، مرمت جداره آسیب دیده فضای میدان مشق و... طی دو سال
تجدید سردر میدان مشق و اصلاح و مرمت بخشی از بدنه معماری ضلع شمال قزاقخانه سابق که فرو ریخته بود.
مرمت گیتها
رسیدگی به فضای سبز میدان مشق
طرح منزلت فضایی میدان مشق
در طرح منزلت فضایی میدان مشق که در سازمان زیباسازی شهر تهران طراحی شده، تلاش شده تا با طراحی برنامه های مختلف در حوزه فرهنگی، این محدوده از شهر تهران به مثابه موتور محرک توسعه فرهنگی شهر و نهایتا جامعه، قرار گیرد. صورت بندی میدان مشق برای شهروندان، به مثابه یک «مجموعه فرهنگی» با مجموعه ای از موزه ها و گالری ها و مراکز فعال و پویا با زندگی شبانه و روزانه که به ارتقای جامعهای پویا، سرزنده و پایدار کمک میکند.
بناهای شاخص واقع در میدان مشق
اداره پست و گمرک
(موزه ارتباطات کنونی، موزه پست و تلگراف)
موقعیت در میدان: جنوب شرقی میدان
نام طراح: نیکلای مارکوف/ مارکار گالکسیانس
سازنده: مهندس مظلومیان
سال احداث: 1307 – 1313 هجری شمسی
ویژگی معماری: نشانهای از خواست دولت (به عنوان کارفرما) برای به وجود آوردن سبکی جدید در معماری
بالغ بر 13500 مترمربع زیربنا با سالنهای وسیع و فاخر
کاخ شهربانی (عمارت اداره تشکیلات نظمیه کل مملکتی و ساختمان شماره 9 وزارت امور خارجه)
موقعیت در میدان: بخش شرقی خیابان ملل متحد و روبهروی باغ ملی و شمال ساختمان پست
نام طراح یا سازنده: قلیچ باغلیان
سال احداث: 1316 – 1311 هجری شمسی
ویژگی معماری: اولین ساختمان حکومت دیوانسالار رضاشاهی- ساختار معماری بنا بر مبنای تاریخ گرایی و اقتدارگرایی- نئوکلاسیک رضاشاهی/ سبک ملی/ آرت دکو ایرانی

باشگاه افسران
(ساختمان شماره 8 وزارت امور خارجه)
موقعیت در میدان: شمال غربی میدان
نام طراح یا سازنده: ابتدا گابریل گورکیان و سپس وارطان هوانسیان
سال احداث: 1313 – 1316 هجری شمسی
افتتاح: 3/ 12 / 1316
ویژگی معماری: گویای آخرین لحظات نئوکلاسیسم، بالغ بر 14500 متر مربع زیربنای ناخالص
موزه ایران باستان
موقعیت در میدان: جنوب غربی میدان
نام طراح یا سازنده: آندره گدار و ماکسیم سیرو
سال احداث: 1313 – 1316 هجری شمسی
ویژگی معماری: باستان گرایانه با الگو از طاق کسری و ایوان مدائن از سبک معماری ساسانی
قزاقخانه (مجموعه مرکزی دانشگاه هنر)
موقعیت در میدان: شمال میدان (در محور اصلی سردر باغ ملی(
نام طراح یا سازنده: به دستور ژنرال کاساکوفسکی
سال احداث: 1280 هجری شمسی، دوره مظفرالدین شاه
ویژگی معماری: برگرفته از بناهای دارای معماری روسی در دوره خود
سردر باغ ملی (سردر نقاره خانه)
موقعیت در میدان: جنوب میدان
نام طراح یا سازنده: جعفرخان معمارباشی (استاد جعفرخان کاشی(
سال احداث: 1301 – 1304 هجری شمسی
کتابخانه و موزه ملی ملک
موقعیت در میدان: میانه میدان در غرب محور پیاده راه ملل متحد
نام طراح یا سازنده: رضا دِهشیدی
سال احداث: 1375 هجری شمسی
ویژگی معماری: معماری اسلامی (تجربه تاریخگرایی بعد از انقلاب اسلامی)
بالغ بر 7500 مترمربع زیربنای ناخالص
موزه دوران اسلامی
موقعیت در میدان: جنوب غربی میدان
نام طراح یا سازنده: اوژن آفتاندلیانس (در برخی منابع: عبدالعزیز فرمانفرماییان)
سال احداث: 1332 – 1372 هجری شمسی
ویژگی معماری: این بنا در سال 1332 شروع و اتمام آن حدود 40 سال به طول انجامید.
قریب به 7300 مترمربع زیربنای ناخالص
کاخ وزارت امور خارجه
موقعیت در میدان: بخش شمال غربی خیابان ملل متحد
نام طراح یا سازنده: گابریل گورکیان (در برخی منابع مارکار گالیستیانس(
سال احداث:1312 – 1318 هجری شمسی
ویژگی معماری: نئوکلاسیک خلاصه شده - حجم سرسرای ورودی به تقلید از کعبه زرتشت در نقش رستم

تبلیغات فرهنگی

معرفی کتاب

  • تهیه و تالیف: سازمان زیباسازی شهر تهران ناظر: معاونت برنامه ریزی و توسعه منظور از فضای سبز شهری در واقع نوعی از سطوح کاربری زمین شهری با پوشش گیاهی انسان ساخت است که دارای بازدهی…
معرفی کتاب و انتشارات سازمانی

بنر لینک کتابخانه

نگارخانه