درباره هنر خیابانی بلندترین خیابان پایتخت

گالری خیابانی

صدیقه ثنایی
تخم مرغهای غول پیکری که در نقطه های مختلف خیابان ولیعصر به چشم میخورد، تنها یکی از نمونه های ساده آثار حجمی در خیابان ولیعصر است. خیابانی که زمانی با تصمیم رضاشاه تأسیس شد؛ راهی از میان چنارها که کاخ سعدآباد را به کاخ مرمر وصل میکرد. حالا این خیابان به محلی برای نمایش آثار هنری و فرهنگی تبدیل شدهاست. تخم مرغهای غول پیکر حالا از جاذبه های هنری این خیابان تاریخی برای پیاده گردها هستند. نقاشهایی قلم مویی به دست میگیرند و تخم مرغها نقش بوم نقاشی را ایفا میکنند.
به لطف سازمان زیباسازی شهر تهران، مدتی است که خیابان ولیعصر از میدان راه آهن گرفته تا تجریش، به بستری برای عرضه آثار هنری محیطی تبدیل شده است. این آثار مختلف و متنوع هستند و هرکدام رنگ وروی جدیدی به خیابان ولیعصر داده اند. خیابانی که دیگر جایی برای عرضه کردن نداشت، حالا به جولانگاه آثار هنری تبدیل شده؛ گاهی این آثار در قالب مجسمه ها ظاهر میشوند، گاهی در قالب نقاشی هایی روی پلکان و گاهی نیز صرفاً خودشان را در قالب نورپردازی به رخِ عابران میکشند. همه اینها باعث شده که خیابان ولیعصر دیگر خیابانی صرفاً با چنارها و نهر آب نباشد، بلکه جایی برای نمایش فرهنگ و هنر نیز باشد.
کارگران مشغول کارند
خیابان ولیعصر، نبش خیابان بزرگمهر، عده ای کارگر مشغول کارند؛ اما این کارگرها از جنس فایبرگلاس، باند گچی و پلی اورتان هستند. این اثر بهزاد آقاپور با عنوان «کارگران مشغول کارند» عده ای کارگر رنگی را به نمایش گذاشته که بر روی داربست مشغولِ کار هستند.
وقتی پله ها بوم نقاشی میشوند
پله اول تا پله هشتم؛ جایی در نزدیکی پارک ساعی که این روزها به محلی برای قدم زدن در دنیای رنگ و نقاشی بدل شده است. هر کسی که سوار خط بی آرتی شده باشد، حتماً نام «ایستگاه پله اول» را شنیده است. دیواره این پله ها این روزها نقاشی شده تا جلوه بصری متفاوتی داشته باشد. این پله ها در حقیقت حکم یک کوچه دارند، اما از آنجا که رفت وآمد در فراز و بلندی کمی سخت است، به جای راه ساده، به پله تبدیل شده است. هشت پله مختلف هر یک نقاشی هایی از گذشته و مربوط به دهه هشتاد را با خود داشتند که طراوت و تازگی خود را از دست داده بودند، اما اکنون نقاشیهای جدیدی روی آنها نقش بسته است. ناگفته نماند که خبرهایی نیز درباره تخریب این پله ها منتشر شد که بعداً مشخص شد باد و بارانها منجر به کنده شدن برخی از این پله ها شده و حتی از بین رفتن نوارهای لمینتی پله ها باعث شده شهروندان محله یوسف آباد به دلیل اشکال در تردد، گلایه کنند، اما در نهایت سازمان زیباسازی برای ترمیم این پله ها اقدام کرده است.
درختان در آغوش دستهای سبز
این فقط پله ها نیستند که در محدوده روبه روی پارک ساعی و آن حوالی، با نقاشی های روی خود جلوه ای بصری پیدا کرده اند، بلکه درختان نیز در مسیر این پله ها سروشکلی متفاوت به خود گرفته اند. برای مثال دستانی سبز درختان را در آغوش گرفته اند و هر کسی که در این محدوده پیاده روی کند، چشمش به این دستها خواهد خورد. گویی این دستها میخواهند از درختان مراقبت کنند.
ساعتهای خاطره ساز
نه تنها درختان و پله ها بلکه دیوارها نیز به نوعی به محلی برای خاطره سازی تبدیل شده اند. برای مثال یکی از دیوارهای خیابان ولیعصر در همان حوالی پله ها، پر از ساعتهای گردِ کوچک و بزرگ است که هر یک زمانی را نشان میدهد. کسی چه میداند شاید از هر یک از این زمانها برای کسانی خاطرهای در خود نهفته باشد.
بازی نور با خیابان
نقاشی ها، مجسمه ها و آثار هنری هر قدر هم زیبا باشند، وقتی در خیابان به نمایش در می آیند، باید به سایر ابعاد آنها نیز توجه شود. برای مثال خیابان ولیعصر در تاریکی شبها چطور میتواند این زیبایی های هنری را به نمایش بگذارد؟ اینجاست که بحث نورپردازی به میان می آید. حتی همین چنارهای خیابان ولیعصر در صورت عدم حضور نور، تقریباً هیچگونه زیبایی نخواهند داشت. به همین خاطر است که پژوهشهایی در زمینه نورپردازی صورت گرفته تا هویت و زیبایی درختان به کمک نور به نمایش گذاشته شود. انتخاب و تغییر رنگ نور در نورپردازی از تأثیرگذارترین عوامل زیبایی شناسانه در نورپردازی است که در سالهای گذشته برخوردی سلیقه ای با آن شده است. از نظر زیبایی شناسی، تغییر متناوب رنگ نورها از قرمز به آبی، سبز و... به دلیل تأثیرات روانی متفاوتی که رنگها بر چشم انسان دارند، درک بصری از درختان و جو محیط را مخدوش میکند. در هنرهای تجسمی نیز رنگهای گرم در پلان جلویی اثر به کار میرود تا حس نزدیکی بیشتری از نظر بعد به مخاطب القا کند و در مقابل برای عقب نشان دادن عناصری در پلانهای بعدی از رنگهای سردتر و متمایل به آبی و خاکستری بهره می برند. اینکه مدام رنگ نورپردازی از رنگهای گرم و بسیار تند همچون قرمز به رنگهای سرد آبی و سبز تغییر کند، مخاطب را در درگ بعد فضا دچار سردرگمی کرده و جوی غیرواقعی و ناایمن را به محیط القا میکند. به خاطر همین مسائل است که نورپردازی چنارهای خیابان ولیعصر به صورت جدی در دستور کار قرار گرفت. بخشی از این اقدامات نیز با هدف حفظ هویت عناصر بصری شهر و ارتقا منظر شبانه انجام شد. آنچه اهمیت دارد این است که تقریباً همه این زیبایی سازی ها دوره ای هستند و هیچکدام قرار نیست تا همیشه باقی بمانند.

تبلیغات فرهنگی

معرفی کتاب

  • نام کتاب: زیباسازی و منظر شهری  (مقالات و آراء نشست­های تخصصی)- زمستان 1389 ناشر: نشر پیکره تهیه شده در: معاونت برنامه­ریزی و توسعه سازمان زیباسازی شهر تهران- مدیریت مطالعات و آموزش-واحد آموزش شمارگان: 1500 جلد…
معرفی کتاب و انتشارات سازمانی

بنر لینک کتابخانه

نگارخانه