نگاهی به آثار دومین سالانه هنرهای شهری «بهارستان»

آیین‌مند و آخرالزمانی

پریسا ایمانی

هنرهای شهری تا چه اندازه می توانند با مسائل شهر و اجتماع پیوند داشته باشند یا در بیان و تاکید بر این مسائل موثر واقع شوند؟ آنچه در این ارتباط در دومین سالانه هنرهای شهری بهارستان شاهد هستیم، نشان از توجه طیف وسیعی از هنرمندان به انعکاس و تلاش در جلب توجه شهروندان به این مسائل است. جبران کم و کاستی ها در زمینه زیباسازی شهر و کشاندن توجه ها به تهدیدها در مقابل عناصر و اجزای شهر از جمله رویکردهایی است که هنرمندان برای ایفای نقش در زمینه های یاد شده اتخاذ می کنند. اما در این میان و مشخصا در خصوص گروهی از آثار ارائه شده در این رویداد ، عناصر طبیعی موجود در شهر تهران هستند که بیشتر از هر چیزی از سوی هنرمندان مورد توجه قرار گرفته اند. اثری که اینجا با ان روبه رو هستیم، هم به طور مشخص با چنین رویکردی شکل گرفته است. در خصوص این اثر دو خوانش عمده و متفاوت از یکدیگر با وضوح بیشتری می تواند شکل بگیرد.
در خوانش اول، این اثر که به وضوح از عناصر هنرهای سنتی و معماری ایرانی بهره برده است، سازه ای را در معرض دید مخاطب قرار داده که یک درخت در حاشیه خیابان را در برگرفته و قصد محافظت از آن را دارد. به این ترتیب در این خوانش از اثر، با رفتاری آیینی از سوی هنرمند مواجه می شویم که مخاطب را به ادراک بیشتر بعد معنایی و ارزش های وجودی این عنصر طبیعی فرا می خواند. ارجاع های مشخصی از جمله به سقاخانه ها و گره چینی ها که در فرم کلی و اجزای به کار رفته، بر این نگاه آیین مند تاکید دارد. هنرمند در فرمی که تا اندازه زیادی از سادگی و ایجاز در شکل برخوردار است، درخت و سازه ای را که به آن الحاق کرده را به عنوان مکانی برای نزدیک شدن به معنا و درونمایه ای هستی گرایانه بر سر راه شهروندان قرار می دهد.
اما خوانش دوم از این اثر می تواند پیامی کاملا متفاوت را در خود داشته باشد. آیا سازه ای که هنرمند بر گرد یکی از درختان حاشیه خیابان تهران ایجاد کرده به منزله آرامگاهی نیست که در پی مرگ قریب الوقوع درخت یادمانی از آن را پاسداری کند؟ این اثر باز هم به واسطه اقتباسی که از معماری ایران دارد و به دلیل ارجاع های فرمی به اشکال رایج یادمان سازی در ایران، می تواند مخاطب را به سمت و سوی چنین درکی از اثر ببرد. این خوانشی است که در بطن اثر رویکردی هشداردهنده و حتی پیشگویانه را تشخیص می دهد؛ اینکه دیرزمانی نخواهد گذشت که با قدرناشناسی ها و تخریب گری های زیست شهری تمام عناصر طبیعی شهرمان را در آستانه نابودی قرار دهیم. آیا این آرامگاه پیش ساخته هشداری آخرالزمانی پیش روی بیننده اش قرار می دهد؟
با همه این ها، اثر موردنظر چنان قطعیتی را به لحاظ شکلی و هویتی به نمایش نمی گذارد که مخاطب را از خوانش ها و دریافت های متفاوت و متعدد دیگر باز بدارد. هرچند، با کمتر پرداختن به هویت شکلی اثر و سادگی های فرمی آن نشان می دهد که بیش از آن که ارائه سازه ای قابل اعتنا از حیث زیبایی شناسی را منظور نظر داشته باشد، بر دلالت های معنایی و اندیشگی اثر متمرکز است.
این اثر از سوی مجید حقیقی در بخش درخت‌ستان دومین سالانه هنرهای شهری «بهارستان» ارائه و در مقابل پارک ملت جانمایی شده است.

معرفی کتاب

  • زیبایى هاى شمیران (ارزشهاى مکانى-عناصر هویتى)عکس: رضا شکوریسال چاپ: 1396 واژه شمیران به منطقه نسبتاً وسیعى در کوهپایه هاى توچال که در شمال محدوده تهران واقع شده است اطلاق مى شود. این کتاب قصد دارد…
معرفی کتاب و انتشارات سازمانی

بنر لینک کتابخانه

نگارخانه